Chúng ta đang bước vào năm 2026 ở một thời điểm rất đặc biệt của chu kỳ kinh tế. Nếu năm 2024 là năm của cuộc chiến chống lạm phát và 2025 là năm thích ứng với thực tế chính trị mới tại Mỹ, thì 2026 sẽ là lúc những mâu thuẫn tích tụ cần được giải quyết. Đối với các nhà giao dịch, điều này đồng nghĩa với một điều: giai đoạn chỉ số tăng trưởng ì ạch đã kết thúc. Một kỷ nguyên biến động đang đến gần, gây ra bởi sự thay đổi trong ban lãnh đạo các ngân hàng trung ương, chiến tranh thương mại và việc đưa AI vào ứng dụng trong nền kinh tế thực.
Hãy cùng xem xét các động lực chính sẽ chi phối giá cả trong 12 tháng tới.
1. Sự chuyển giao quyền lực tại Fed: Kết thúc Kỷ nguyên Powell
Có lẽ sự kiện quan trọng nhất đối với thị trường toàn cầu trong nửa đầu năm 2026 là việc kết thúc nhiệm kỳ của Jerome Powell trên cương vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào tháng 5.
Tại sao điều này lại quan trọng?
Thị trường đã quen với phong cách của Powell: thận trọng, cân bằng giữa phe “diều hâu” và “bồ câu”. Việc bổ nhiệm người kế nhiệm luôn gây ra tranh cãi. Với bối cảnh chính trị tại Washington, có rủi ro là một ứng viên trung thành hơn với chính phủ sẽ được bổ nhiệm, người có thể hy sinh tính độc lập của Fed để đổi lấy lãi suất thấp.
Một số ứng viên đang được cân nhắc để thay thế Jerome Powell bao gồm Kevin Hassett, Kevin Warsh, Scott Bessent, cùng các thành viên hiện tại của Fed là Michelle Bowman và Christopher Waller. Trên các nền tảng như Kalshi và Polymarket, tỷ lệ cược cho Hassett có lúc đã tăng vọt lên 85% trước khi giảm xuống quanh mức 72%. Tỷ lệ của Warsh ước tính khoảng 13%, và Waller khoảng 5%.
Tổng thống Trump quan tâm đến một ứng viên sẵn sàng cắt giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế trước thềm bầu cử. Hassett từng là ứng viên sáng giá ban đầu, nhưng việc ông được chọn không phải là chắc chắn. Mối quan hệ thân thiết của ông với Trump có thể dẫn đến việc ủng hộ cắt giảm lãi suất “thái quá”. Những lo ngại này đang lan truyền trong Bộ Tài chính và giới chuyên gia thị trường trái phiếu, những người lo sợ rằng việc cắt giảm quá mạnh tay có thể đẩy lạm phát lên cao và gây bất ổn cho thị trường trái phiếu trị giá 30 nghìn tỷ USD.
Tác động lên các công cụ tài chính:
– USD: Dự kiến biến động mạnh của chỉ số DXY trong giai đoạn tháng 3-5. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Fed có sự can thiệp của chính trị đều có thể làm suy yếu đồng USD.
– Vàng (XAU/USD): Vàng vốn là nơi trú ẩn an toàn trước sự mất niềm tin vào tiền pháp định. Nếu tân Chủ tịch Fed tỏ ra quá ôn hòa, vàng có thể một lần nữa chạm các đỉnh lịch sử.
2. Chiến tranh thương mại 2.0
Đến năm 2026, tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ sẽ trở nên rõ rệt. Các nhà phân tích không còn chỉ thảo luận về các mối đe dọa, mà sẽ thấy điều này phản ánh trong các báo cáo của doanh nghiệp. Chủ nghĩa bảo hộ đang trở thành xu hướng toàn cầu, ảnh hưởng không chỉ đến quan hệ Mỹ-Trung mà còn cả quan hệ giữa Trung Quốc và Liên minh Châu Âu (EU).
Điều này có ý nghĩa gì với thị trường?
Thế giới đang phân mảnh thành các khối thương mại, kéo theo lạm phát “tạm thời” tăng lên do tái cấu trúc chuỗi logistics.
Tác động lên các công cụ tài chính:
EUR/USD: Đồng Euro chịu áp lực kép. Một mặt là thuế quan của Mỹ đánh vào ngành công nghiệp ô tô châu Âu, mặt khác Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) buộc phải duy trì lãi suất thấp hơn Mỹ để hỗ trợ các ngành công nghiệp đang suy yếu của Đức và Pháp. Dự kiến tỷ giá sẽ kiểm tra lại mốc ngang giá trong năm nay.
Hàng hóa: Căng thẳng với Trung Quốc có thể gây ra những đợt tăng giá sốc đối với đồng và lithium, do Trung Quốc kiểm soát phần lớn hoạt động chế biến các kim loại này.
3. Phân kỳ chính sách tiền tệ: Fed vs. ECB và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản
Năm 2026, chúng ta sẽ chứng kiến một cảnh tượng hiếm gặp: đó là sự lệch pha trong động thái của các ngân hàng trung ương lớn nhất.
- Fed: Nhiều khả năng sẽ ổn định lãi suất trong khoảng 3,5%-4,0% nhằm kiềm chế các gói kích thích tài khóa của ông Trump.
- ECB: Buộc phải tiếp tục nới lỏng (QE hoặc cắt giảm lãi suất) để cứu nền kinh tế EU khỏi suy thoái.
- Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ): “Ẩn số” thú vị nhất. Nhật Bản đang dần thoát khỏi chính sách lãi suất âm. Năm 2026, đồng yên có thể là bên hưởng lợi lớn nhất từ việc tháo gỡ vị thế thanh lý các giao dịch dựa trên chênh lệch lãi suất.
Ý tưởng giao dịch: Mua JPY so với EUR, USD hoặc AUD trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng.
4. AI: Từ cơn sốt đến ứng dụng thực tế
Nếu trong giai đoạn 2024-2025 nhà đầu tư mua mọi thứ có gắn mác “AI”, thì 2026 sẽ là “năm kiểm chứng sự thật”. Thị trường sẽ đòi hỏi tăng trưởng lợi nhuận thực tế từ việc ứng dụng công nghệ, chứ không chỉ là những lời hứa hẹn. Và nếu điều này không xảy ra, khả năng cao bong bóng AI sẽ vỡ. Điều này có thể dẫn đến sự đổi ngôi trong nhóm dẫn đầu ngành công nghệ.
Tác động:
Nasdaq (US100): Xu hướng chọn lọc cao hơn. Chỉ số có thể tăng trưởng chậm lại, nhưng sự luân chuyển dòng tiền mạnh mẽ sẽ bắt đầu diễn ra. Biến động tăng cao, hoàn toàn có khả năng xảy ra các nhịp điều chỉnh ngắn hạn mạnh.
Cổ phiếu Big Tech: Biến động gia tăng trong các mùa báo cáo tài chính. Chỉ một sự sai lệch nhỏ trong dự báo biên lợi nhuận cũng sẽ dẫn đến các đợt bán tháo lớn.
5. Các “thiên nga đen” địa chính trị
Năm 2026 sẽ đầy ắp các sự kiện chính trị có thể vẽ lại bản đồ rủi ro.
5.1. Hòa bình tại Ukraine và hệ quả
Một trong những sự kiện được mong đợi nhất nhưng cũng khó đoán nhất năm 2026 vẫn là khả năng ký kết hiệp định hòa bình hoặc đình chiến dài hạn giữa Nga và Ukraine. Đến đầu năm, thị trường đã bắt đầu định giá “phí giảm eo thang”, nhưng việc ký kết thực sự sẽ tạo ra những thay đổi mang tính địa chấn.
Tác động tới thị trường:
– Cú sốc hàng hóa ngược chiều: Việc nới lỏng hoặc dỡ bỏ trừng phạt sẽ mở cửa cho năng lượng Nga quay lại thị trường châu Âu (dù chỉ một phần), tạo ra dư cung. Giá dầu Brent có thể về lại vùng 50–55 USD, và giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu có thể lao dốc, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phục hồi của công nghiệp Đức.
– Câu chuyện tái thiết: Châu Âu cuối cùng cũng trút bỏ được phí rủi ro cao, kích hoạt dòng vốn ồ ạt chảy vào các chỉ số như DAX, CAC 40. Cổ phiếu của các đại gia xây dựng châu Âu, nhà sản xuất xi măng và thiết bị năng lượng (như Siemens, Holcim) có thể chứng kiến mức tăng trưởng hai con số.
– Tỷ giá: Đồng Euro được hỗ trợ mạnh và EUR/USD có thể hướng tới mốc 1,20 hoặc cao hơn.
5.2. Khủng hoảng chính trị tại Mỹ
Năm 2026, chính trị nội bộ Mỹ sẽ là nguồn cơn biến động chính cho đồng USD. Trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ (tháng 11/2026), mức độ đối đầu giữa Nhà Trắng và phe đối lập sẽ đạt đỉnh điểm. Nếu Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một trong hai viện, chính quyền sẽ rơi vào thế yếu, làm tê liệt chi tiêu ngân sách. Thị trường thường thích một chính phủ bị chia rẽ (ít thay đổi đột ngột hơn), nhưng điều này sẽ làm tăng thêm sự lo lắng cho thị trường nợ. Hơn nữa, còn có khả năng Tổng thống Trump bị luận tội. Các thị trường dự đoán (như Polymarket) ước tính xác suất bắt đầu quy trình luận tội Donald Trump vào đầu năm 2026 là khoảng 15-20%. Tuy nhiên, ngay cả khi quy trình không dẫn đến việc từ chức (cần 2/3 phiếu tại Thượng viện), bản thân quá trình này sẽ tạo ra sự “tê liệt quyền lực”.
Điều này có ý nghĩa gì với thị trường?
Chỉ số Dollar Index (DXY): Bất ổn chính trị tại nền kinh tế lớn nhất thế giới thường là tín hiệu xấu cho đồng nội tệ. Có thể xảy ra làn sóng “tìm đến chất lượng”, nhưng không phải vào USD mà là vào vàng (XAU) và đồng franc Thụy Sĩ (CHF).
Thị trường trái phiếu Mỹ (Treasuries): Sự không chắc chắn quanh chính sách tài khóa và đe dọa luận tội có thể dẫn đến bán tháo trái phiếu chính phủ Mỹ, đẩy lợi suất kỳ hạn 10 năm lên trên 5%. Nhà giao dịch nên chuẩn bị cho những biến động mạnh ở các cặp tiền với Yên (USD/JPY).
5.3. Vấn đề Đài Loan
Căng thẳng ở Biển Đông sẽ vẫn là rủi ro nền số một, có khả năng làm giảm khẩu vị rủi ro bất cứ lúc nào. Năm 2026, căng thẳng tại Eo biển Đài Loan và Biển Đông sẽ chuyển từ giai đoạn “vấn đề mãn tính” sang giai đoạn leo thang nguy cấp. Các nhà phân tích tại các ngân hàng đầu tư lớn như Goldman Sachs hay Morgan Stanley đã đưa kịch bản “phong tỏa đảo” vào các bài kiểm tra sức chịu đựng.
Tại sao điều này quan trọng ngay lúc này?
Đến năm 2026, Đài Loan (đại diện là TSMC) vẫn tiếp tục kiểm soát hơn 90% sản lượng chip tiên tiến nhất (dưới 3 nm) cần thiết cho AI, siêu máy tính và thiết bị quân sự. Bất kỳ sự leo thang nào cũng không chỉ là xung đột khu vực, mà là sự ngưng trệ tức thì của ngành công nghệ toàn cầu.
Nếu Bắc Kinh quyết định không xung đột trực diện mà thiết lập phong tỏa đường biển và đường không hòn đảo dưới cớ tập trận quân sự (điều chúng ta đã thấy cuối năm 2025), chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ đình trệ trong vòng 2-3 tuần.
Tác động lên các công cụ tài chính:
Ngành bán dẫn (Chỉ số SOX): Cú đánh trực diện vào cổ phiếu Nvidia, Apple, AMD và Intel. Khả năng ngành này sụp đổ 30-50% trong ngắn hạn là có thể.
Tài sản trú ẩn: Vàng sẽ ngay lập tức phá vỡ các ngưỡng tâm lý và có thể dễ dàng vọt lên trên 5.000 USD/ounce khi nhà đầu tư tìm nơi ẩn náu.
Logistics và bảo hiểm: Chi phí vận chuyển tại Đông Nam Á sẽ tăng vọt, đẩy lạm phát toàn cầu đi lên nhanh hơn bất kỳ động thái nào từ Fed.
5.4. Ván cờ Venezuela
Nếu Ukraine và Đài Loan là những rủi ro mà thị trường đã phần nào quen thuộc, thì sự xấu đi trong quan hệ giữa Washington và Caracas năm 2026 có thể trở thành “yếu tố bị lãng quên” nhưng đủ sức làm nghiêng cán cân năng lượng toàn cầu.
Bản chất của xung đột: Sự thay đổi chiến lược của Mỹ
Đến năm 2026, chính sách “gây sức ép mềm” lên chính quyền Nicolas Maduro cuối cùng đã đi vào ngõ cụt. Trong bối cảnh luận điệu trước bầu cử tại Mỹ (hoặc hành động thực tế của chính quyền mới), vấn đề dầu mỏ Venezuela không còn thuần túy là kinh tế. Nhà Trắng đang cân nhắc khả năng thu hồi hoàn toàn giấy phép của các công ty phương Tây (bao gồm Chevron) và áp đặt phong tỏa hải quân nghiêm ngặt để ngăn chặn nguồn cung sang Trung Quốc và Ấn Độ.
- Nguy cơ can thiệp trực tiếp: Những đồn đoán về khả năng “thay đổi chế độ” tại Venezuela vào năm 2026 đã lên tới đỉnh điểm. Bất kỳ động thái quân sự nào của Mỹ tại khu vực Caribbean cũng sẽ bị thị trường xem như tín hiệu phải lập tức định giá lại giá năng lượng.
- Tranh chấp lãnh thổ với Guyana: Đừng quên vùng Essequibo. Nếu Caracas quyết định chơi quân bài “cuộc chiến nhỏ thắng lợi lớn” chống lại nước láng giềng, điều này sẽ đe dọa trực tiếp đến các dự án khai thác nước sâu của ExxonMobil – nguồn cung dầu mới quan trọng cho thị trường toàn cầu.
Điều này có ý nghĩa gì với các công cụ giao dịch?
Dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao: Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô siêu nặng lớn nhất thế giới. Sự biến mất của nguồn dầu này khỏi thị trường sẽ đánh mạnh vào các nhà máy lọc dầu tại vùng Duyên hải Vịnh Mexico của Mỹ, vốn được thiết kế chuyên biệt để xử lý loại dầu này.
Chênh lệch giá diesel: Vì dầu Venezuela có tỷ lệ tinh chế diesel cao, xung đột sẽ kích hoạt đà tăng giá mạnh của dầu diesel trên toàn thế giới. Đối với các nhà giao dịch, đây là tín hiệu để Mua hợp đồng tương lai Dầu sưởi hoặc Gasoil.
Tiền tệ Mỹ Latinh: Hỗn loạn chính trị trong khu vực sẽ làm suy yếu đồng Peso Colombia (COP) và Real Brazil (BRL). Các nhà đầu tư sẽ rút vốn khỏi tài sản Mỹ Latinh để tìm đến các “hầm trú ẩn” ổn định hơn.
Bảng tổng hợp kết hợp yếu tố vĩ mô, địa chính trị và khuyến nghị giao dịch cho năm 2026
| Yếu tố / Sự kiện | Kịch bản có khả năng xảy ra | Tác động thị trường | Tài sản nên MUA (Long) | Tài sản nên BÁN (Short) |
| Kế nhiệm Chủ tịch Fed (tháng 5/2026) | Bổ nhiệm người kế vị có thiên hướng chính trị, rủi ro mất tính độc lập của Fed. | Kỳ vọng lạm phát tăng, biến động DXY mạnh. | Vàng (XAU), TIPS (Trái phiếu Kho bạc Mỹ chống lạm phát). | USD (DXY) – nếu Chủ tịch Fed mới có quan điểm ôn hòa. |
| Căng thẳng Eo biển Đài Loan | Phong tỏa hàng hải hoặc Trung Quốc tăng cường tập trận quân sự. | Khủng hoảng chip toàn cầu, bán tháo ngành công nghệ. | Tài sản trú ẩn (CHF, JPY), ETF biến động (VIX). | Nasdaq 100, Nvidia, AMD, Intel, Oracle, TSMC. |
| Hiệp ước Hòa bình Ukraine | Ký kết ngừng bắn hoặc thỏa thuận “xung đột đóng băng” dài hạn. | Xóa bỏ “phí rủi ro châu Âu”, giá khí tự nhiên sụp đổ. | EUR/USD, cổ phiếu & chỉ số châu Âu (DAX, CAC40, IBEX35), trái phiếu chính phủ Ukraine/Ba Lan. | Dầu Brent, khí tự nhiên (TTF), ngành quốc phòng Mỹ. |
| Venezuela vs. Mỹ | Thắt chặt trừng phạt hoặc phong tỏa hàng hải đối với xuất khẩu dầu. | Thiếu hụt dầu nặng, giá dầu diesel toàn cầu tăng vọt. | Dầu WTI, cổ phiếu Chevron, hợp đồng tương lai Heating Oil / Gasoil. | Tiền tệ Mỹ Latinh (BRL, COP). |
| Chính trị Mỹ (Luận tội) | Hạ viện khởi xướng thủ tục luận tội Trump (xác suất 15–25%). | Bế tắc lập pháp, bất ổn tài chính, USD suy yếu. | Franc Thụy Sĩ (CHF), Bitcoin (như công cụ phòng hộ chống tiền pháp định). | S&P 500 (ngắn hạn), USD. |
| Sự phát triển của Ngành AI | Dịch chuyển từ “cơn sốt AI” sang tập trung vào ROI và lợi nhuận thực tế. | Thị trường hạ nhiệt với các mã công nghệ bị định giá quá cao, dòng tiền xoay vòng sang cổ phiếu Giá trị. | Cổ phiếu giá trị (Ngân hàng, Năng lượng, Logistics). | Startup AI bị thổi phồng, các nhà sản xuất chip hạng 2 (Tier-2). |
Các điểm then chốt:
- Vàng là “Vua” của năm 2026: Vàng chiến thế thượng phong trong hầu hết các kịch bản (địa chính trị Đài Loan, lạm phát Mỹ, hay hỗn loạn luận tội).
- Kinh doanh chênh lệch năng lượng: Nhà giao dịch cần theo dõi sát cặp sự kiện “Hòa bình tại Ukraine” (giá dầu giảm) và “Khủng hoảng tại Venezuela” (giá dầu tăng). Hai sự kiện này có thể bù trừ lẫn nhau về mặt tác động giá tổng thể.
- Châu Âu là “thương vụ mua của thập kỷ”: Nếu căng thẳng ở phía Đông hạ nhiệt, thị trường châu Âu có thể đón nhận đợt tăng trưởng mạnh nhất trong 15 năm nhờ năng lượng giá rẻ và sức cầu hồi phục.