Kebimbangan ahli ekonomi terhadap stagflasi sama besarnya dengan doktor yang bimbangkan penyakit yang tidak mempunyai rawatan berkesan. Pada hari ini, dengan konflik di Timur Tengah dan minyak didagangkan melebihi $90 setong, bayang-bayang ancaman ini kembali menghantui ekonomi global.
Apa itu stagflasi?
Istilah ini sendiri merupakan gabungan dua konsep yang cukup membimbangkan bagi ekonomi: stagnasi (pertumbuhan yang terhenti) dan inflasi. Dalam keadaan ekonomi yang normal, kedua-dua fenomena ini jarang berlaku serentak — teori ekonomi klasik sejak sekian lama melihatnya sebagai dua keadaan yang hampir tidak sepatutnya wujud bersama. Apabila ekonomi berkembang, harga meningkat. Apabila ekonomi terbantut, inflasi turut menurun. Logiknya cukup mudah.
Namun sekitar tahun 1970-an, dunia telah menyaksikan logik tersebut disangkal secara realiti. Selepas sekatan minyak oleh negara-negara Arab terhadap negara Barat pada 1973, harga minyak melambung empat kali ganda. Pengeluaran melibatkan kos yang tinggi. Sementara perniagaan pula mula mengecilkan operasi. Pengangguran meningkat. Namun, harga barang tidak menurun dan terus meningkat kerana harga tenaga mahal, dan perkara ini diambil kira dalam kos untuk hampir semua perkara. Istilah ini menjadi mimpi ngeri bagi pelabur pada tahun 1970-an kini kembali menghiasi tajuk utama Bloomberg dan Reuters.
Fakta Sejarah
Dalam tahun 1970-an, inflasi di Amerika Syarikat. mencapai angka 14%, manakala kadar pengangguran kekal melebihi 9%. Pada waktu itu, ahli ekonomi Arthur Okun memperkenalkan “Misery Index” – jumlah inflasi dan pengangguran. Lebih tinggi angka indeks ini, lebih sengsara hidup rakyat. Pada hari ini, para penganalisis kembali memberi perhatian kepada indeks ini.
Kini, pada Mac 2026, perbincangan tentang stagflasi kembali memuncak — dan bukan tanpa sebab. Konflik di Timur Tengah yang melibatkan Amerika Syarikat, Israel dan Iran telah menjejaskan laluan perkapalan komersial di Selat Hormuz. Kira-kira 20 juta tong minyak melalui laluan sempit antara Iran dan Oman ini setiap hari – bersamaan kira-kira satu perlima daripada jumlah eksport minyak dunia yang dihantar melalui laut.
Angguan terhadap rantaian bekalan global di Selat Hormuz bukan sekadar krisis serantau. Ia merupakan tamparan berstruktur kepada ekonomi dunia pada saat keadaan geoekonomi sememangnya rapuh. Dalam keadaan seperti ini, risiko tercetusnya senario stagflasi menjadi semakin nyata
Stagflasi (stagnasi + inflasi) ialah keadaan ekonomi yang jarang berlaku tetapi sangat membebankan, dan lazimnya dicirikan oleh tiga unsur berikut:
-
Stagnasi: ekonomi tidak berkembang atau pertumbuhannya semakin perlahan, (KDNK mula menyusut).
-
Inflasi tinggi: harga barangan dan perkhidmatan meningkat dengan cepat.
-
Kadar pengangguran tinggi: apabila perniagaan berdepan tekanan, syarikat mula mengurangkan tenaga kerja.
Dalam situasi ekonomi yang normal, inflasi merupakan kesan sampingan untuk perkembangan pesat. Pendapatan meningkat, perbelanjaan bertambah, permintaan melebihi penawaran, seterusnya harga menaik. Namun, semasa stagflasi berlaku, harga meningkat bukan kerana orang ramai memiliki lebihan wang untuk dibelanjakan, tetapi disebabkan oleh kejutan dari sudut penawaran. Sebagai contoh, apabila kos tenaga atau bahan mentah, yang digunakan untuk membuat segala barangan, tiba-tiba melambung.
Mengapa keadaan ini menjadi masalah?
Untuk ekonomi, ia dianggap sebagai “perfect storm.” Kuasa membeli orang ramai menurun (inflasi mengurangkan nilai sebenar gaji), dan peluang pekerjaan semakin sempit. Bagi syarikat pula, situasi ini lebih parah: kos pengeluaran meningkat disebabkan kenaikan harga sumber, tetapi pada masa yang sama jualan merosot kerana wang yang boleh dibelanjakan pengguna semakin berkurangan.
IMF menganggarkan bahawa setiap kenaikan berterusan sebanyak 10% dalam harga minyak boleh mengurangkan KDNK global sekitar 0.1% hingga 0.2%, sambil menambah sekitar 0.4 mata peratus kepada inflasi dunia. Pada paras harga semasa, iaitu sekitar 30% lebih tinggi daripada harga sebelum peperangan berlaku, pengiraannya nampak membimbangkan: sekitar 1.2 mata peratusan tambahan kepada inflasi, dan itu pun baru kesan langsung, belum lagi mengambil kira kesan susulan terhadap rantaian bekalan makanan dan industri.
Negara Eropah kini berada dalam kedudukan yang amat rapuh. ECB telah pun mengangguhkan langkah pemotongan kadar faedah yang dirancang sebelum ini serta menaikkan unjuran inflasinya dan dalam masa yang sama menurunkan unjuran pertumbuhan KDNK. Jerman dan Itali, dua ekonomi perindustrian terbesar di benua itu, kini berada di ambang kemelesetan teknikal, manakala pengeluar bahan kimia dan keluli pula mengenakan surcaj sehingga 30% susulan lonjakan harga tenaga.
Jalan buntu bagi bank pusat
Kebiasaannya, bank pusat mempunyai dua pilihan:
-
Jika inflasi tinggi, kadar faedah akan dinaikkan untuk “menstabilkan” ekonomi.
-
Sebaliknya, jika ekonomi perlahan, bank pusat akan menurunkan kadar faedah untuk merangsang perniagaan melalui kos pinjaman yang lebih rendah.
Apakah perangkap yang menanti dalam stagflasi?
Jika bank pusat menaikkan kadar faedah untuk membendung inflasi, langkah itu boleh terus “mematikan” ekonomi yang memang sudah lemah dan mencetuskan kemelesetan yang lebih dalam. Tetapi jika kadar faedah diturunkan untuk menyelamatkan perniagaan, inflasi pula boleh menjadi lebih buruk kerana nilai mata wang semakin susut.
Masalah utamanya ialah bank pusat tidak mempunyai pilihan yang benar-benar berkesan. Apabila KDNK sedang menyusut dan pada masa yang sama, kadar faedah perlu dinaikkan, risiko krisis sistemik menjadi semakin tinggi. Namun, disebabkan faktor paras hutang kerajaan yang sedia ada besar (terutamanya di Amerika Syarikat dan EU), kenaikan kadar faedah yang mendadak boleh menjadikan kos membayar hutang itu tidak lagi mampu ditanggung. Faktor inilah yang mengehadkan langkah pihak pengawal selia.
Bank pusat tidak boleh meningkatkan kadar pengeluaran minyak, menyelesaikan konflik geopolitik, atau menghapuskan gangguan dalam rantaian bekalan. Ia hanya mampu mempengaruhi aspek permintaan, namun dalam keadaan stagflasi, masalah biasanya datang daripada aspek penawaran.
Apa yang akan dilakukan oleh bank pusat?
Secara praktikal, bank pusat mempunyai beberapa pilihan, cuma, tiada satu pun pilihan tersebut bersifat ideal.
-
TUnggu seketika dan lihat. Reaksi yang paling lazim ialah mengekalkan kadar faedah pada paras semasa dan dalam masa yang sama memerhatikan faktor mana yang akhirnya lebih dominan. Inilah yang kita sedang lihat sekarang: ahli ekonomi Nomura berpandangan bahawa konflik di Iran “menguatkan alasan untuk pendekatan tunggu dan lihat oleh kebanyakan bank pusat.” Ini bukan bermakna stagflasi berjaya ditangani, tetapi sekurang-kurangnya ia dapat mengelakkan situasi menjadi lebih teruk, yang berpunca daripada tindakan terlalu mendadak.
-
Mengutamakan inflasi. Berdasarkan sejarah, beberapa bank pusat, termasuk yang paling ketara iaitu Rizab Persekutuan semasa di bawah pimpinan Paul Volcker di awal 1980-an, memilih pendekatan yang tegas: mengekang inflasi dengan menaikkan kadar faedah, meskipun langkah itu boleh membawa kepada kemelesetan yang teruk. Volcker menaikkan kadar faedah sehingga 20%, yang mencetuskan kemerosotan ekonomi yang serius, tetapi akhirnya berjaya meredakan inflasi. Pendekatan ini memang menyakitkan, berpanjangan dan sukar diterima dari segi politik — namun ia berkesan.
-
Langkah luar daripada kebiasaan. Dalam keadaan seperti ini, sesetengah bank pusat juga pernah menggunakan pendekatan yang lebih khusus, seperti menyediakan pinjaman bersasar atau memberi sokongan pembiayaan kepada sektor tertentu (seperti industri) bagi membantu mengekalkan peluang pekerjaan tanpa menambah bekalan wang secara menyeluruh. Namun, keberkesanan pendekatan ini masih boleh diperdebatkan.
Dilema Terbesar 2026
Bekas Setiausaha Perbendaharaan Amerika Syarikat, Janet Yellen memberi amaran: “Situasi di Iran menyebabkan Fed semakin keberatan untuk menurunkan kadar faedah.” Inflasi di Amerika Syarikat kini sudah melepasi sasaran 2%, dan dasar tarif pentadbiran Trump telah menambah satu lagi lapisan tekanan inflasi. Pada masa yang sama juga, perbelanjaan pengguna dijangka akan mula merosot antara dua hingga tiga bulan selepas gangguan bekalan minyak. Situasi ini meletakkan Fed dalam keadaan serba salah di mana institusi ini tidak boleh memotong kadar faedah, tetapi jika dikekalkan pada paras tinggi, impaknya begitu menyakitkan.
Cabaran terbesar yang dihadapi bank pusat moden ialah ia jauh lebih berkesan dalam menangani inflasi yang didorong oleh permintaan berbanding inflasi yang berpunca daripada gangguan penawaran. Menaikkan kadar faedah bermakna menurunkan permintaan. Naik kejutan Tetapi kejutan minyak ialah masalah penawaran: secara fizikal minyak yang tersedia berkurangan apabila selat itu ditutup. Tiada kadar faedah yang akan membuka Selat Hormuz atau menggantikan hampir 16-20 juta tong sehari, seperti dianggarkan oleh IEA, masih berisiko terjejas walaupun paip alternatif digunakan sepenuhnya.
Bagaimana aset bergerak: panduan untuk trader
1. Aset Berisiko (Saham dan Indeks) – Di Bawah Tekanan
Indeks Saham Amerika Syarikat (S&P 500, Nasdaq): Kadar faedah tinggi terus memberi tekanan kepada sektor teknologi. Kos pengeluaran yang semakin meningkat menjejaskan keuntungan korporat. Secara umum, indeks saham sama ada mendatar atau menyusut. Dalam senario stagflasi, MSCI meramalkan kejatuhan sekitar 12% dalam S&P.
Indeks Eropah (DAX, CAC 40): Eropah lebih bergantung kepada improt tenaga berbanding Amerika Syarikat. Di sebalik ketegangan di Timur Tengah, pasaran saham Eropah kelihatan sangat rapuh. MSCI menjangkakan saham Eropah akan menyusut sekitar 16%.
2. Pasaran Tukaran Mata Wang Asing (Forex)
Euro (EUR) dan pound sterling (GBP): Kedua-dua mata wang ini biasanya lebih mudah terjejas dalam keadaan seperti ini. Ekonomi Eropah dan UK pula dilihat lebih rapuh, impak krisis tenaga lebih ketara dirasai oleh kedua-duanya. Jika ECB mengambil pendekatan tidak menaikkan kadar faedah secara agresif kerana kebimbangan terhadap kemelesetan ekonomi, euro akan melemah. GBP juga tertekan dalam suasana ketidaktentuan yang semakin meningkat, walaupun tidak seteruk euro, tahap kebergantungan kepada perindustrian lebih rendah.
Dolar A.S. (USD): Dolar biasanya mengukuh sebagai mata wang selamat (safe-haven). Selain itu, Fed juga lazimnya akan bertindak lebih tegas berbanding bank pusat lain. Morgan Stanley menyatakan bahawa pengukuhan dolar sedikit sebanyak membantu meredakan tekanan inflasi di Amerika Syarikat.
Franc Switzerland (CHF): Franc Swiss merupakan aset selamat kedua paling penting selepas dolar. Pendirian Switzerland yang tidak memihak kepada mana-mana pihak, sektor perbankan yang kukuh, dan tidak terlalu bergantung kepada tenaga import menjadi faktor CHF sebagai mata wang kukuh dalam sebarang krisis. Berdasarkan sejarah, kadar tukaran USD/CHF dan EUR/CHF lebih cenderung menurun semasa stagflasi berlaku.
-
Emas
Jika dilihat sebelum ini, Emas menjadi aset terbaik dalam keadaan stagflasi. Emas menjadi pelindung nilai terhadap inflasi dan menerima manfaat daripada ketidaktentuan geopolitik. Namun pada 2026, sejak bermulanya konflik ketenteraan di Timur Tengah, harga emas menunjukkan aliran menurun. Ini memberi gambaran bahawa pelabur besar lebih cenderung memilih untuk memegang tunai, dan sebenarnya itu petanda yang kurang baik, memandangkan aliran keluar modal daripada aset kepada tunai biasanya hanya berlaku ketika keadaan ekonomi benar-benar teruk.
-
Kripto dan pasaran pesat membangun
Kripto, saham pasaran pesat membangun, bon dengan pulangan tinggi, dan mata wang komoditi seperti AUD dan NZD sedang tertekan akibat peralihan pelabur kepada aset yang lebih selamat. Hubung kait aset juga mula berubah: apa yang sebelum ini boleh berfungsi sebagai strategi kepelbagaian kini tidak lagi melindungi portfolio.
-
Saham Tenaga
Saham tenaga seharusnya diberi tumpuan: instrumen ini merupakan antara pengecualian yang jarang beralku ketika kebanyakan pasaran saham sedang lemah. Syarikat minyak dan gas meraih keuntungan daripada kenaikan harga material mentah sendiri, sekali gus menjadikan saham seperti Exxon, Shell, atau BP seperti “pemenang” dalam ekonomi yang stagflasi. Inilah sebabnya mengapa Morgan Stanley dan bank lain mengesyorkan pelabur menambah pegangan dalam sektor pertahanan, tenaga, dan industri sebagai strategi yang bersesuaian dengan realiti geopolitik semasa.
Kesimpulan
Stagflasi bukan semata-mata isu ekonomi. Ia merupakan krisis rumit yang menjejaskan pengguna, perniagaan, kerajaan, dan pasaran kewangan secara serentak. Pada hari ini, risiko ia akan muncul semula memang sangat realistik, memandangkan risiko geopolitik, inflasi tinggi, dan kelembapan ekonomi global semakin ketara.
Bagi trader, ini membawa satu maksud yang jelas: kita sedang menghampiri tempoh di mana faktor makroekonomi lebih berpengaruh berbanding model teknikal, manakala kepelbagaian portfolio menjadi alat penting dalam pengurusan risiko. Kurangkan pendedahan kepada mata wang negara yang sangat bergantung pada import tenaga (Eropah dan Jepun), dan beralih kepada dolar atau aset selamat yang lain. Pada masa yang sama, cari peluang dalam aset selamat dan saham sektor tenaga.
Jika anda ingin melihat sama ada keadaan semasa benar-benar sedang menuju ke arah stagflasi, tiga petunjuk ini perlu diberi perhatian.
-
Tempoh kejutan harga minyak. Menurut penganalisis di Chicago Council on Global Affairs, walaupun konflik berakhir, jika pengeluaran lewat dipulihkan, ia boleh menyebabkan harga kekal tinggi untuk beberapa bulan lagi. Jika Brent kekal melebihi $85 untuk lebih daripada dua bulan, kesan makroekonomi akan mula kelihatan dalam data sebenar.
-
Respons bank pusat. Petanda awal pihak pengawal selia mula melonggarkan dasar monetari walaupun inflasi masih tinggi menunjukkan bahawa bank pusat memilih mengutamakan “sokongan kepada ekonomi”, sekali gus meningkatkan risiko inflasi menjadi semakin sukar dikawal.
-
Data pasaran buruh. Kadar pengangguran semakin meningkat ketika inflasi masih kekal tinggi adalah petanda paling jelas berlakunya stagflasi. Selagi pasaran buruh Amerika Syarikat masih kukuh; tekanan yang dihadapi setakat ini lebih kepada inflasi dan belum menunjukkan unsur kemelesetan yang ketara. Namun lama-kelamaan, kos perniagaan yang tinggi hampir pasti akan mula menjejaskan peluang pekerjaan.